हर्मुज विवादमा चीन र अमेरिकाको दुर्लभ एकता: इरानको 'सैन्य नियन्त्रण' मागको संयुक्त विरोध
हर्मुज विवादमा चीन र अमेरिकाको दुर्लभ एकता: इरानको 'सैन्य नियन्त्रण' मागको संयुक्त विरोध
वासिङ्टन/बेइजिङ: विश्व राजनीतिमा कट्टर प्रतिद्वन्द्वी मानिने अमेरिका र चीनले हर्मुज जलडमरूमध्य (Strait of Hormuz) को विषयमा इरानले राखेको पछिल्लो मागको संयुक्त रूपमा विरोध गरेका छन्। विश्वको झन्डै २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुने यस महत्त्वपूर्ण जलमार्गमा आफ्नो सैन्य प्रभुत्व कायम गर्ने इरानको प्रयासलाई दुवै महाशक्तिले अस्वीकार गरिदिएका हुन्।
के हो विवादको जरो?
इरानले हर्मुज जलमार्ग भएर जाने हरेक जहाजले इरानी जलसेनासँग अनुमति लिनुपर्ने र त्यहाँको सुरक्षा जिम्मा पूर्ण रूपमा इरानलाई सुम्पिनुपर्ने माग संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा राखेको थियो। इरानको यो माग पारित भएमा उसले चाहेको समयमा विश्वको तेल आपूर्ति ठप्प पार्न सक्ने खतरा रहन्छ।
चीन र अमेरिका किन मिले?
प्रायः मुद्दामा एकअर्काको मुख नहेर्ने यी दुई देश मिल्नुको मुख्य कारण 'आर्थिक स्वार्थ' हो:
- चीनको स्वार्थ: चीन विश्वको सबैभन्दा ठुलो तेल आयातकर्ता हो। हर्मुजमा अवरोध सिर्जना हुनु भनेको चिनियाँ अर्थतन्त्रमा सिधै धक्का लाग्नु हो।
- अमेरिकाको स्वार्थ: अमेरिका यस क्षेत्रमा आफ्नो र आफ्ना सहयोगी राष्ट्रहरूको सैन्य र व्यापारिक पहुँच कायम राख्न चाहन्छ।
दुवै देशले एक संयुक्त विज्ञप्ति जारी नगरे पनि राष्ट्रसङ्घीय छलफलमा "हर्मुज जलमार्ग अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्र भएको र यसमा कुनै पनि एक देशको एकाधिकार चल्न नहुने" कुरामा सहमति जनाएका छन्। यो इरानका लागि ठुलो कूटनीतिक धक्का मानिएको छ।
No comments:
Post a Comment