इजिङमा ट्रम्प र सी: विश्वको भविष्य बदल्ने २ दिन!
बेइजिङमा ट्रम्प र सी बीच ‘महामहिप’ वार्ता: इरान युद्ध, ताइवान र नयाँ ‘बोर्ड अफ ट्रेड’ मा विश्वको नजर
बेइजिङ (दलन न्यूज) ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प नौ वर्षपछि पहिलोपटक राजकीय भ्रमणका लागि आज साँझ बेइजिङ पुग्दै हुनुहुन्छ। सन् २०२६ मे १४ र १५ (भोलि र पर्सि) चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसँग हुने यो शिखर वार्तालाई विश्व राजनीति र अर्थतन्त्रको दिशा परिवर्तन गर्ने ‘टर्निङ प्वाइन्ट’ का रूपमा हेरिएको छ। विशेषगरी इरानसँगको युद्ध र 'स्ट्रेट अफ होर्मुज' को नाकाबन्दीका कारण संकटमा परेको विश्व अर्थतन्त्रलाई यो वार्ताले राहत दिने अपेक्षा गरिएको छ।
यसअघि मार्चमा तय भएको यो भ्रमण अमेरिका–इरान युद्धका कारण स्थगित भएर अहिले हुन लागेको हो।
१. इरान युद्ध र ऊर्जा सुरक्षा: चीनको मध्यस्थता खोज्दै ट्रम्प
ट्रम्पको यस भ्रमणको सबैभन्दा ठूलो प्राथमिकता इरानसँगको जारी युद्धलाई सम्मानजनक रूपमा अन्त्य गर्नु हो।
- चीनको भूमिका: इरानको सबैभन्दा ठूलो तेल खरिदकर्ता भएकोले चीनले तेहरानलाई शान्ति सम्झौताका लागि मनाउन सक्ने ट्रम्पको विश्वास छ।
- हर्मुज जलसन्धि: विश्वको २०% तेल ढुवानी हुने यो मार्ग इरानले बन्द गरिदिँदा चीनको पनि ६०% कच्चा तेल आपूर्ति प्रभावित भएको छ। त्यसैले यो जलमार्ग खुलाउन सी चिनफिङ पनि इच्छुक देखिनुभएको छ।
- सैन्य सहयोग: अमेरिकाले केही चिनियाँ कम्पनीहरूमाथि इरानलाई भूउपग्रह र हतियार सहयोग गरेको भन्दै प्रतिबन्ध लगाएको छ, जसलाई हटाउन चीनले माग गर्नेछ।
२. ‘बोर्ड अफ ट्रेड’ र नयाँ व्यापारिक सम्झौता
ट्रम्पले चीनसँगको व्यापारिक विवाद सुल्झाउन एउटा नयाँ संस्थागत संरचना ‘बोर्ड अफ ट्रेड’ (Board of Trade) को प्रस्ताव लैजानुभएको छ।
- विशाल खरिद: चीनले अमेरिकाबाट ५०० वटा बोइङ विमान, ठूलो परिमाणमा भटमास, मासु र ऊर्जा खरिद गर्ने सम्झौता हुने अपेक्षा गरिएको छ।
- महसुल (Tariffs): ट्रम्पले गत वर्ष लगाएको १४०% सम्मको महसुल र चीनले लगाएको 'रेयर अर्थ' (दुर्लभ खनिज) निर्यात प्रतिबन्धलाई हटाउने गरी ‘ब्युसान व्यापार सम्झौता’ (Busan Trade Truce) लाई विस्तार गर्ने तयारी छ।
३. ताइवान मुद्दामा नयाँ ‘डिल’ को खोजी
बेइजिङले ट्रम्पसँग ताइवानको विषयमा स्पष्ट अडान खोजेको छ।
- हतियार बिक्री: चीनले ताइवानलाई अमेरिकाले दिने हतियार रोक्न दबाब दिनेछ। ट्रम्पले ताइवानलाई दिइने ११ अर्ब डलरको हतियार प्याकेजलाई वार्ताको अस्त्र (Bargaining Chip) बनाउन सक्ने विश्लेषकहरूको अनुमान छ।
- भाषिक परिवर्तन: चीनले अमेरिकालाई ‘ताइवानको स्वतन्त्रतालाई समर्थन गर्दैनौँ’ भन्नुको साटो ‘ताइवानको स्वतन्त्रताको विरोध गर्छौँ’ भन्ने शब्द प्रयोग गर्न दबाब दिइरहेको छ।
४. आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) र प्रविधि युद्ध
दुई देशबीच जारी ‘टेक्नोलोजी कोल्ड वार’ कम गर्न केही सहमति हुन सक्छ:
- सेमिकन्डक्टर: चीनले एनभिडिया (Nvidia) जस्ता कम्पनीका शक्तिशाली चिप्समाथिको अमेरिकी प्रतिबन्ध खुकुलो पार्न माग गर्नेछ।
- AI सुरक्षा: सैन्य क्षेत्रमा एआईको प्रयोग र यसका जोखिमबारे दुई देशबीच पहिलोपटक उच्चस्तरीय वार्ता हुने सम्भावना छ।
५. दुर्लभ खनिज (Rare Earths) र ईभी (EV) बजार
चीनले विश्वको ९०% दुर्लभ खनिज नियन्त्रण गर्छ, जुन अमेरिकी हतियार र विद्युतीय सवारीका लागि आवश्यक छ। यसको बदलामा ट्रम्पले चिनियाँ विद्युतीय कार निर्माता बीवाईडी (BYD) लाई अमेरिकी बजारमा पहुँच दिनेबारे संकेत दिनुभएको छ।
No comments:
Post a Comment