भारतीय चिया बोर्डको नयाँ नियमले नेपाली चिया निर्यात ठप्प: नाकामै रोकिए ट्रक, उद्योगी र किसान संकटमा
मेचीनगर/काठमाडौँ, वैशाख २६ (दलन न्यूज) ।
भारतीय चिया बोर्डले आयात सम्बन्धी नियममा आकस्मिक परिवर्तन गर्दै नयाँ 'स्ट्यान्डर्ड अपरेटिङ प्रोसिजर' (SOP) लागू गरेपछि विगत एक सातादेखि नेपाली चियाको भारत निर्यात पूर्ण रूपमा ठप्प भएको छ। मे १ (वैशाख १८) देखि कार्यान्वयनमा आएको यो झन्झटिलो व्यवस्थाका कारण नेपालबाट सबै कानुनी प्रक्रिया पूरा गरेर निस्किएका चियाका ट्रकहरू भारतीय नाका पानीट्यांकीमै रोकिएका छन्।
भारतीय संसदीय समितिको सिफारिसमा चियाको गुणस्तर सुनिश्चित गर्ने नाममा चालिएको यो कदमले नेपालको अर्बौँको चिया उद्योगलाई ठुलो आर्थिक संकटतर्फ धकेलेको छ।
नयाँ नियममा के छ त्यस्तो झन्झट?
विगतमा एउटै नमुना परीक्षण रिपोर्टले १५ दिनसम्म वा १० वटा ट्रकलाई निर्यातका लागि मान्यता दिने सहज व्यवस्था थियो। तर, नयाँ नियमले वर्षौँदेखिको यो सरलतालाई अन्त्य गरिदिएको छ:
- प्रत्येक ट्रकको छुट्टै परीक्षण: अब नेपालबाट भारत प्रवेश गर्ने चियाको प्रत्येक ट्रक र प्रत्येक खेप (Consignment) को छुट्टाछुट्टै प्रयोगशाला परीक्षण अनिवार्य गरिएको छ।
- भयङ्कर शुल्क र ढिलाइ: प्रत्येक ट्रकको नमुना परीक्षणका लागि ११ हजार १ सय २० भारतीय रुपैयाँ (भारु) शुल्क बुझाउनुपर्नेछ। त्यसको रिपोर्ट आउन कम्तीमा दुई साता कुर्नुपर्नेछ।
- बिक्रीमा रोक: जबसम्म प्रयोगशालाबाट 'क्लियरेन्स सर्टिफिकेट' प्राप्त हुँदैन, तबसम्म आयातकर्ताले उक्त चिया बिक्री गर्न वा पुन: निर्यात गर्न पाउने छैनन्। रिपोर्ट नआउन्जेल चियालाई अनिवार्य रूपमा छुट्टै गोदाममा राख्नुपर्ने प्रावधानले व्यवसायीलाई थप गोदाम भाडाको भार थपेको छ।
पुन: परीक्षणमा कडा जरिवाना जस्तै शुल्क
यदि कुनै खेप गुणस्तर परीक्षणमा असफल भएमा त्यसलाई भारतीय बजारमा प्रवेश दिइने छैन। व्यवसायीले ४८ घण्टाभित्र पुन: परीक्षणका लागि आवेदन दिन सक्ने भए पनि त्यसका लागि प्रतिनमुना १५ हजार भारु (करिब २४ हजार नेरु) र अतिरिक्त वस्तु तथा सेवा कर (GST) तिर्नुपर्नेछ। यो खर्चिलो प्रक्रियाले नेपाली सीटीसी र अर्थोडक्स चियाको लागत ह्वात्तै बढाएको छ।
नियोजित ‘गैर–भन्सार अवरोध’ को आशंका
नेपाली निर्यातकर्ताहरूले यसलाई उपभोक्ताको स्वास्थ्यभन्दा पनि नेपाली चियालाई भारतीय बजारमा रोक्ने नियोजित 'गैर–भन्सार अवरोध' (Non-Tariff Barrier) का रूपमा हेरेका छन्। लामो समय नाकामा चिया रोकिँदा यसको ताजगी र गुणस्तरमा ह्रास आउने जोखिम बढेको छ।
नेपालबाट वार्षिक रूपमा ठुलो परिमाणमा चिया भारत जाने गरेको छ। यो अवरोधले हजारौँ चिया किसान र मजदुरहरूको जीविकोपार्जनमा सिधै असर पुग्ने देखिएको छ। सरकारले तत्काल कूटनीतिक पहल नगरे यो सिजनको नेपाली चिया निर्यात पूर्ण रूपमा धराशायी हुने निश्चित छ।
No comments:
Post a Comment