प्रधानन्यायाधीश सिफारिस विरुद्ध सर्वोच्चमा रिट: ‘शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्त मिचियो’
काठमाडौँ, वैशाख २६ (दलन न्यूज) ।
संवैधानिक परिषद्ले वरिष्ठताको रोलक्रम मिचेर चौथो वरीयताका न्यायाधीश डा. मनोजकुमार शर्मालाई प्रधानन्यायाधीशमा सिफारिस गरेपछि उक्त निर्णय विरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा रिट निवेदन पेश गरिएको छ।
शुक्रबार वरिष्ठ अधिवक्ता दिनेश त्रिपाठी र अधिवक्ता प्रेमराज सिलवालले परिषद्को निर्णय बदर गर्न माग गर्दै सर्वोच्चमा रिट दिएका हुन्। सरकारले अध्यादेशमार्फत विधि र परम्परालाई चुनौती दिएको भन्दै कानुनी क्षेत्रमा यसको कडा प्रतिवाद सुरु भएको छ।
किन पर्यो रिट?
वरिष्ठ अधिवक्ता त्रिपाठीका अनुसार यो सिफारिस शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्त (Principle of Separation of Powers) र स्थापित न्यायिक मूल्य–मान्यता विपरीत छ। रिटमा मुख्यतया निम्न बुँदाहरू उठाइएका छन्:
- वरिष्ठताको उल्लंघन: पहिलो वरीयतामा रहेकी कायममुकायम प्रधानन्यायाधीश सपना प्रधान मल्ल, दोस्रोका कुमार रेग्मी र तेस्रोका हरिप्रसाद फुयाललाई कुन आधारमा अयोग्य ठहर्याइयो भन्ने स्पष्ट पारिएको छैन।
- स्वेच्छाचारी निर्णय: कुनै ठोस वस्तुगत आधारविना चौथो वरीयताका व्यक्तिलाई नेतृत्वमा ल्याउनुले न्यायपालिकाको स्वतन्त्रतामाथि कार्यपालिकाले हस्तक्षेप गरेको देखिन्छ।
- संविधानको मर्मविपरीत: संवैधानिक परिषद्ले लोकतान्त्रिक सन्तुलन कायम राख्नुपर्नेमा बहुमत (अध्यादेशको बलमा) प्रयोग गरेर एकलौटी निर्णय गरेको दाबी गरिएको छ।
दर्ता प्रक्रियामा रिट
वरिष्ठ अधिवक्ता त्रिपाठीले रिट निवेदन सर्वोच्चमा पेश भइसकेको र हाल दर्ता (Registered) हुने प्रक्रियामा रहेको जानकारी दिनुभयो। अदालत प्रशासनले अध्ययन गरेपछि यसलाई दर्ता गर्ने वा दरपीठ गर्ने भन्ने निर्णय गर्नेछ।
विवादको पृष्ठभूमि
बिहीबार प्रधानमन्त्री बालेन्द्र (बालेन) शाहको अध्यक्षतामा बसेको संवैधानिक परिषद्को बैठकले डा. मनोजकुमार शर्माको नाम सिफारिस गरेको थियो। उक्त बैठकमा राष्ट्रिय सभा अध्यक्ष नारायणप्रसाद दाहाल र विपक्षी दलका नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले लिखित असहमति जनाएका थिए। विपक्षीको विमतिका बाबजुद प्रधानमन्त्रीले 'परम्परा तोड्नुपर्ने' अडान राख्दै शर्मालाई नै अघि सारेका थिए।
सर्वोच्च अदालतले आफ्नै भावी नेतृत्वका बारेमा पर्न आएको यो रिटलाई कसरी अगाडि बढाउँछ भन्ने कुराले नेपालको न्यायिक इतिहासमा दूरगामी महत्त्व राख्ने देखिन्छ।
No comments:
Post a Comment