इरान संकटमा ट्रम्पको ‘डेडलक’: कूटनीति विफल भएपछि खतरनाक सैन्य विकल्पको तयारी, तेल बजारमा हलचल तेल बजारमा हलचल
इरान संकटमा ट्रम्पको ‘डेडलक’: कूटनीति विफल भएपछि खतरनाक सैन्य विकल्पको तयारी, तेल बजारमा हलचल
वासिङ्टन/तेहरान (दलन न्यूज) ।
अमेरिका र इरानबीच जारी युद्धविरामको अवधि सकिनै लाग्दा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प कूटनीतिक चक्रव्यूहमा फसेका छन्। पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भएका वार्ताहरू निष्कर्षविहीन भएपछि र इरानले आफ्ना सर्तहरूबाट पछि हट्न अस्वीकार गरेपछि ट्रम्पसामु अब ‘खराब विकल्पहरू’ (Bad Options) मात्र बाँकी रहेको विश्लेषण गरिएको छ।
ट्रम्पले इरानको पछिल्लो शान्ति प्रस्तावलाई ‘मूर्खतापूर्ण’ भन्दै अस्वीकार गरेपछि दुई देशबीच पुनः पूर्णकालीन युद्ध सुरु हुने खतरा बढेको छ।
१. कूटनीति किन विफल भयो?
इस्लामावादमा भएको प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष वार्ताहरूमा दुई पक्षबीचको दूरी कम हुन सकेन:
- परमाणु अडान: अमेरिकाले इरानको परमाणु कार्यक्रममा २० देखि २५ वर्षको प्रतिबन्ध खोजेको छ, जबकि इरान ३ देखि ५ वर्षभन्दा बढी मान्न तयार छैन।
- हर्मुज जलसन्धि: इरानले हर्मुज जलसन्धि हुँदै जाने तेल ट्याङ्करहरूबाट ‘ट्रान्जिट शुल्क’ (प्रति ट्याङ्कर २० लाख डलर) उठाउन पाउनुपर्ने माग गरेको छ, जसलाई ट्रम्पले ‘फिरौती’ भन्दै ठाडै इन्कार गरेका छन्।
२. ट्रम्पका ‘खराब विकल्पहरू’ (The Bad Options)
अहिले ट्रम्प प्रशासनसामु तीनवटा मात्र बाटो बाँकी देखिन्छन्, जो तीनै वटा जोखिमपूर्ण छन्:
- विकल्प ‘क’ - बमबारीको तीव्रता: ट्रम्पले चेतावनी दिए अनुसार इरानका तेल प्रशोधन केन्द्र र विद्युत गृहहरूमा ‘अझै भयानक’ बमबारी गर्ने। यसले विश्वव्यापी तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल २०० डलर पुर्याउन सक्छ।
- विकल्प ‘ख’ - नौसैनिक एस्कर्ट: अमेरिकी युद्धपोतहरूले व्यावसायिक जहाजहरूलाई सुरक्षा दिएर हर्मुज पार गराउने। यसले इरानी सेनासँग सिधा नौसैनिक भिडन्त निम्त्याउने निश्चित छ।
- विकल्प ‘ग’ - अपमानजनक सम्झौता: इरानको केही सर्तहरू मानेर युद्धविराम लम्ब्याउने। यो ट्रम्पका लागि राजनीतिक रूपमा ‘हार’ सरह हुनेछ, जसले उनको ‘स्ट्रोङ म्यान’ छविमा धक्का पुग्नेछ।
३. इरानको ‘प्रतिरोध’ रणनीति
इरानले आफ्नो ब्यालिस्टिक मिसाइल भण्डारलाई पुनः भरिभराउ गरेको दाबी गरेको छ। विदेशमन्त्री अब्बास अराक्चीले अमेरिकाले ‘सैन्य दुस्साहस’ रोजेमा त्यसको कडा मूल्य चुकाउनुपर्ने चेतावनी दिएका छन्। इरानले ३ देखि ४ महिनासम्म अमेरिकी नाकाबन्दी झेल्न सक्ने गुप्तचर निकायहरूको आकलन छ।
४. चीन भ्रमण र ट्रम्पको दबाब
राष्ट्रपति ट्रम्प आजै बेइजिङ पुग्दै हुनुहुन्छ। चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसँगको वार्तामा इरान मुद्दा मुख्य एजेन्डा रहनेछ। ट्रम्पले चीनलाई इरानमाथि दबाब बढाउन आग्रह गर्नेछन्, तर चीनले यसको बदलामा ताइवान वा व्यापारिक महसुलमा ठूलो सहुलियत खोज्ने निश्चित छ।
No comments:
Post a Comment