दक्षिण एसियामा ‘विपत्ति’ बनेको हिटवेभ: ५० डिग्री नाघ्यो तापक्रम, ८० करोड मानिस प्रभावित
नयाँ दिल्ली/काठमाडौँ, वैशाख २६ (दलन न्यूज) ।
दक्षिण एसियाली मुलुकहरू अहिले इतिहासकै सबैभन्दा भीषण र रेकर्डतोड हिटवेभ (लु) को चपेटामा परेका छन्। सन् २०२६ को गर्मीयाम सुरु भएसँगै भारत, पाकिस्तान र बंगलादेशका धेरै सहरहरूमा तापक्रम ५० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुगेको छ, जसलाई जलवायु वैज्ञानिकहरूले 'ठूलो प्राकृतिक विपत्ति' (Calamity) को संज्ञा दिएका छन्।
यस भीषण गर्मीले यस क्षेत्रका झण्डै ८० करोड मानिसहरूको जनजीवन अस्तव्यस्त बनाएको छ।
किन चलिरहेको छ यति भीषण तातो हावा?
विज्ञहरूका अनुसार यो वर्षको हिटवेभ यति घातक हुनुका मुख्य तीन कारणहरू छन्:
१. अल निनो (El Niño) को प्रभाव: प्रशान्त महासागरमा तातो पानीको सतह बढ्ने 'अल निनो' प्रणालीका कारण दक्षिण एसियामा मनसुनअघिको तापक्रम अस्वभाविक रूपमा बढेको छ। यसले वर्षालाई रोकेको छ र जमिनलाई सुख्खा बनाएको छ।
२. जलवायु परिवर्तन: मानव-सिर्जित ग्लोबल वार्मिङका कारण हिटवेभको आवृत्ति र तीव्रता बढेको छ। तथ्याङ्क अनुसार, पछिल्लो एक दशकमा दक्षिण एसियामा अत्यधिक गर्मीका घटनाहरूमा ३० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
३. शहरी 'हिट आइल्याण्ड' प्रभाव: वनविनाश र सिमसार क्षेत्रको अभावका कारण सहरहरूले तातो सोस्ने र राति पनि चिसो नहुने समस्या बढेको छ। दिल्ली, नागपुर र इस्लामावाद जस्ता सहरहरू अहिले 'भट्टी' जस्तै बनेका छन्।
के कस्ता असरहरू देखिएका छन्?
- खाद्य संकट: भारतको उत्तरी क्षेत्रमा गहुँको उत्पादनमा २५ प्रतिशतले गिरावट आउने अनुमान गरिएको छ। यसले खाद्य मुद्रास्फीति (Food Inflation) बढाउने जोखिम निम्त्याएको छ।
- स्वास्थ्य समस्या: हिट स्ट्रोक, जलवियोजन (Dehydration) र छाला सम्बन्धी रोगहरूका कारण हजारौँ मानिस अस्पताल भर्ना भएका छन्। विशेषगरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा र बाहिर काम गर्ने मजदुरहरू उच्च जोखिममा छन्।
- ऊर्जा संकट: गर्मीबाट बच्न एसी र कुलरको प्रयोग बढ्दा बिजुलीको मागले रेकर्ड तोडेको छ, जसका कारण धेरै क्षेत्रमा घण्टौँसम्म 'लोडसेडिङ' भइरहेको छ।
नेपालमा यसको प्रभाव
नेपालको तराई क्षेत्र र काठमाडौँ उपत्यकामा पनि यसको प्रत्यक्ष असर देखिएको छ। तराईका जिल्लाहरूमा तातो हावा (लु) चल्न थालेपछि विद्यालयहरू बन्द गरिएका छन् भने डढेलोका घटनाहरूमा तीव्रता आएको छ।
जलवायु विश्लेषकहरूका अनुसार यदि तत्काल कार्बन उत्सर्जन कम गर्ने र अनुकूलनका उपायहरू नअपनाउने हो भने दक्षिण एसियाका केही भागहरू भविष्यमा मानव बसोबासका लागि अनुपयुक्त हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
No comments:
Post a Comment