इरानको १४ बुँदे सर्त र ३० दिने समयसीमा: के अमेरिका र इरानबीच 'सम्झौता' नजिक छ?
तेहरान/वासिङ्टन, वैशाख २६ (दलन न्यूज) ।
मे ७ र ८ का घटनाक्रमहरूले अमेरिका र इरानबीचको द्वन्द्वमा नयाँ मोड ल्याएका छन्। हर्मुज जलसन्धिमा भएको सैन्य मुठभेडका बाबजुद दुवै देशले 'पर्दा पछाडि' एक गम्भीर युद्धविराम र शान्ति प्रस्तावमा काम गरिरहेको पाइएको छ। पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भइरहेको यस वार्तामा इरानले आफ्नो स्पष्ट अडान सार्वजनिक गरेको छ।
१. इरानको '१४ बुँदे' प्रस्ताव: के छन् मुख्य सर्त?
इरानले पाकिस्तानमार्फत अमेरिकालाई पठाएको प्रस्तावमा मुख्य गरी निम्न कुराहरू उल्लेख छन्:
- ३० दिने समयसीमा: इरानले ३० दिनभित्र युद्धका सबै मुद्दाहरू समाधान गरी युद्धविरामलाई स्थायी शान्तिमा बदल्न प्रस्ताव गरेको छ।
- पूर्ण नाकाबन्दी अन्त्य: इरानी बन्दरगाहहरूमा अमेरिकाले लगाएको नौसैनिक नाकाबन्दी तुरुन्त हटाउनुपर्ने।
- सम्पत्ति फुकुवा: विदेशमा रोक्का गरिएका इरानी सम्पत्तिहरू (Frozen Assets) खुला गरिनुपर्ने।
- क्षेत्रीय युद्धको अन्त्य: लेबनानमा इजरायली सैन्य कारबाही रोकिनुपर्ने र अमेरिकी सेना यस क्षेत्रबाट फिर्ता हुनुपर्ने।
२. आणविक मुद्दामा इरानको 'अडानी'
इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईका अनुसार इरानले अहिलेको वार्तामा 'आणविक कार्यक्रम' लाई सामेल गर्न अस्वीकार गरेको छ।
- पहिले युद्ध अन्त्य, अनि मात्र आणविक वार्ता: इरानको अडान छ कि पहिले युद्ध र नाकाबन्दी अन्त्य हुनुपर्छ, त्यसपछि मात्र आणविक नियन्त्रणका विषयमा छलफल हुन सक्छ।
- युरेनियम निर्यातमा विमति: ट्रम्पले इरानले आफ्नो संवर्द्धित युरेनियम अमेरिका पठाउनुपर्ने सर्त राखेका छन्, जसलाई इरानले 'अस्वीकार्य' भन्दै आएको छ।
३. अमेरिका (ट्रम्प) को प्रतिक्रिया
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको प्रस्तावलाई 'हेरिरहेको' बताए पनि उनी पूर्ण रूपमा सन्तुष्ट छैनन्।
- अझै कडा सर्तको माग: ट्रम्पले इरानले अझै 'ठूलो मूल्य' चुकाउन बाँकी रहेको भन्दै आफ्नो 'म्याक्सिमम प्रेसर' नीति कायमै राख्ने संकेत दिएका छन्।
- ६० दिने विकल्प: अमेरिकाले भने कम्तीमा ६० दिनका लागि हर्मुज जलसन्धि खोल्ने र त्यस अवधिमा सबै मुद्दामा सहमति खोज्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ।
४. मध्यस्थकर्ता पाकिस्तानको भूमिका
पाकिस्तानी विदेश मन्त्री इशाक दारले दुवै पक्षलाई प्रत्यक्ष वार्तामा ल्याउन अन्तिम प्रयास भइरहेको बताउनुभएको छ। पाकिस्तानले यो 'अस्थायी युद्धविराम' लाई 'स्थायी युद्धको अन्त्य' (Permanent End of War) मा बदल्ने लक्ष्य राखेको छ।
निष्कर्ष: अवस्था '५०–५०' मा
कूटनीतिज्ञहरूका अनुसार अहिलेको अवस्था 'सङ्कटपूर्ण' छ। एकातिर कूटनीतिक पत्रहरूको आदानप्रदान भइरहेको छ भने अर्कोतिर हर्मुजमा गोलाबारी। पाकिस्तानको एक स्रोतले भनेको छ, "अहिले अवस्था ५०–५० मा छ, यो जुनसुकै बेला शान्तितर्फ जान सक्छ वा भयानक युद्धमा बदल्न सक्छ।"
No comments:
Post a Comment