भारत–पाकिस्तान युद्धको एक वर्ष: दुई जीत र दुई हारको लेखाजोखा, आणविक छिमेकीले के सिके?

 

भारत–पाकिस्तान युद्धको एक वर्ष: दुई जीत र दुई हारको लेखाजोखा, आणविक छिमेकीले के सिके?

नयाँ दिल्ली/इस्लामावाद (दलन न्यूज) ।

सन् २०२५ मा भारत र पाकिस्तानबीच भएको भीषण सैन्य टकरावको एक वर्ष पूरा भएको छ। यो एक वर्षमा दक्षिण एसियाको शक्ति सन्तुलनमा व्यापक फेरबदल आएको छ। युद्धको मैदानमा भएका 'दुई जीत र दुई हार' को यो विश्लेषणले दुवै देशले भविष्यका लागि सिकेका कडा पाठहरूलाई उजागर गर्दछ।

​१. भारतको जीत: प्रविधि र कूटनीतिक प्रभुत्व

​भारतका लागि यो युद्धले दुईवटा ठूला सफलता दियो:

• ​प्रविधिमा श्रेष्ठता: भारतले आफ्नो स्वदेशी रक्षा प्रणाली र आधुनिक ड्रोन प्रविधिको प्रयोगबाट पाकिस्तानको प्रतिरक्षा पङ्क्तिलाई निकै दबाबमा राख्यो। यसले भारतीय सेनाको आधुनिकीकरणको पुष्टि गर्‍यो।
• ​कूटनीतिक एक्लोपन: युद्धका बेला विश्वका अधिकांश शक्तिशाली देशहरूले भारतको पक्षमा उभिनु वा तटस्थ बस्नुले पाकिस्तानलाई कूटनीतिक रूपमा एक्लो बनाइदियो।

​२. पाकिस्तानको जीत: प्रतिरक्षा र 'असिमेट्रिक' वारफेयर

​पाकिस्तानले हारका बाबजुद केही रणनीतिक जीत हासिल गर्‍यो:

• ​प्रतिरक्षा क्षमता: तुलनात्मक रूपमा सानो सेना भए पनि पाकिस्तानले भारतको पूर्ण स्तरको आक्रमणलाई रोक्न र आफ्नो सीमा रक्षा गर्न सफल भयो, जसले उसको 'डिडेरेन्स' क्षमता कायमै रहेको देखाउँछ।
• ​प्रोपागान्डा र सूचना युद्ध: पाकिस्तानले अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालमार्फत सूचना युद्धमा भारतलाई कडा टक्कर दियो।

​३. दुवै देशका 'दुई हार': आर्थिक र मानवीय संकट

​युद्धले दुवै देशलाई गहिरो घाउ पनि छोडेको छ:

• ​आर्थिक जर्जरता: पाकिस्तानको अर्थतन्त्र टाट पल्टिने अवस्थामा पुग्यो भने भारतको पनि विकास बजेट सैन्य खर्चमा मोडिनु पर्‍यो। दुवै देशले मुद्रास्फीति र वैदेशिक लगानीमा आएको गिरावटको मूल्य तिरिरहेका छन्।
• ​आणविक त्रास र क्षेत्रीय अस्थिरता: युद्धले दुई आणविक शक्ति सम्पन्न देशबीचको 'रेड लाइन' निकै पातलो रहेको देखायो। यसले गर्दा दक्षिण एसियामा विदेशी लगानीकर्ताहरू डराउने वातावरण बन्यो, जुन दुवैको साझा हार हो।

​४. एक वर्षपछि के सिके?

• ​भारतको पाठ: सीमा सुरक्षा मात्र पर्याप्त छैन, आन्तरिक सुदृढीकरण र छिमेकीसँगको 'प्रोक्सी' युद्ध व्यवस्थापन गर्न झन्झटिलो हुने उसले बुझेको छ।
• ​पाकिस्तानको पाठ: केवल सैन्य शक्तिले मात्र देश सुरक्षित हुँदैन, आर्थिक स्थिरता नै राष्ट्रिय सुरक्षाको पहिलो जग हो भन्ने उसले महसुस गरेको छ।

​अहिले दुवै देश 'कोल्ड वार' (शीत युद्ध) को स्थितिमा छन्, जहाँ हतियारको होडबाजी त रोकिएको छैन, तर प्रत्यक्ष युद्धको महँगो मूल्यले उनीहरूलाई वार्ताको टेबुलमा बस्न दबाब दिइरहेको छ।