इरान युद्ध डे-७९: इरानद्वारा हर्मुज जलसन्धिमा 'टोल ट्याक्स' उठाउने घोषणा, लेबनानमा इजरायलको बमबारी जारी !

इरान युद्धको ७९औँ दिन: हर्मुज जलसन्धिमा जहाजहरूसँग 'टोल ट्याक्स' असुल्ने इरानको घोषणा, लेबनानमा इजरायली बमबारी जारी

• मध्यपूर्वमा नयाँ हलचल: 'हर्मुज टोल प्लान' सार्वजनिक गर्दै तेहरान, युद्धविराम थपिए पनि लेबनानको जावतार अल-शर्कियामा इजरायलको मिसाइल प्रहार

विश्व बजारमा इन्धन संकट थपिने खतरा: इरानले हर्मुजमा बनायो आफ्नै नियम, अमेरिकासँग वार्ता भाँडिएपछि युद्धको नयाँ तयारी

​तेहरान/बेरुत जेष्ठ ३ गते ।

अमेरिका र इरानबीच जारी भीषण युद्ध आज ७९औँ दिनमा प्रवेश गरेको छ। युद्धका कारण विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खला र इन्धन बजार प्रभावित भइरहेका बेला इरानले तेल आपूर्तिको रणनीतिक मुटु मानिने 'हर्मुज जलसन्धि' (Strait of Hormuz) मा व्यापारिक जहाजहरूलाई नियमन गर्न र कर (Toll Fees) असुल्ने गरी नयाँ नीतिको घोषणा गरेको छ।

​अर्कोतर्फ, वासिङ्टनमा युद्धविरामको म्याद थपिए पनि इजरायली सेनाले दक्षिण लेबनानमा आफ्नो बमबारी अभियानलाई ओसारपोसार गरिरहेकै छ।

​इरानको 'हर्मुज टोल प्लान' के हो?

इरानी संसद्को राष्ट्रिय सुरक्षा समितिका प्रमुख इब्राहिम अजिजीका अनुसार तेहरानले हर्मुज जलसन्धिबाट आवतजावत गर्ने समुद्री ट्राफिकलाई नियन्त्रण र व्यवस्थापन गर्न एउटा "व्यावसायिक र नयाँ मेकानिजम" तयार पारेको छ। यस योजना अन्तर्गत इरानले तोकेको विशिष्ट समुद्री मार्ग प्रयोग गर्ने व्यावसायिक जहाजहरूले इरानी जलसेनालाई 'नेभिगेसन र सुरक्षा सेवा' बापत अनिवार्य शुल्क (Transit Fees) बुझाउनुपर्नेछ।

​इरानी विदेश मन्त्रालयले यो नियम आफ्नो "राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता" भित्र पर्ने दाबी गरेको छ। विदेश मन्त्री अब्बास अराघचीले भन्नुभयो, "हर्मुज जलसन्धि इरानसँग युद्धमा रहेका देशहरूबाहेक सबैका लागि खुला छ, तर अब यहाँ आउने जहाजहरूले इरानी सेनासँग समन्वय गर्नुपर्नेछ।"

​इरानले अमेरिकासमर्थित ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ (Project Freedom) नामक समुद्री गठबन्धन आबद्ध जहाजहरूका लागि भने यो मार्ग पूर्ण रूपमा बन्द रहने चेतावनी दिएको छ। अमेरिकामा ट्रम्प प्रशासनसँग भइरहेको शान्ति वार्ता असफल भएमा इरान पुनः सिधा सैन्य टकरावका लागि तयार रहेको मन्त्री अराघचीले स्पष्ट पार्नुभएको छ। यसैबीच, भारत र चीनतर्फ ग्यास तथा तेल बोकेर हिँडेका कयौँ ठुला जहाजहरूले आफ्नो लोकेसन (ट्रान्सपोन्डर) बन्द गरेरै भए पनि हर्मुज पार गरिरहेको स्याटेलाइट डेटाले देखाएको छ।

​लेबनानमा इजरायलको बलमिचmatching बमबारी:

अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा युद्धविराम लम्ब्याउने प्रयास भइरहे पनि जमिनमा इजरायलको आक्रामक रूप रोकिएको छैन। आइतबार (मे १७) इजरायली वायुसेनाले दक्षिण लेबनानको जावतार अल-शर्किया (Zawtar al-Sharqiyah) सहरमा भीषण हवाई हमला गरेको छ।

​गत अप्रिल १७ मा पहिलो पटक युद्धविराम लागू भएयता इजरायली आक्रमणमा लेबनानमा मात्रै ३८० भन्दा बढी मानिस मारिइसकेका छन्। इजरायलले आफूविरुद्ध आउन सक्ने 'आसन्न खतरा' लाई रोक्न भन्दै हिजबुल्लाहका सैन्य पूर्वाधार र लडाकुहरूलाई निसाना बनाइरहेको दाबी गरेको छ। इजरायलको यो निरन्तर बलमिच्याइँका कारण लेबनानको झन्डै १४ प्रतिशत भूभाग खाली भएको छ भने १२ लाखभन्दा बढी नागरिक विस्थापित भई सडकमा आएका छन्। लेबनानी सरकारले इजरायलले अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुन र युद्धविरामको धज्जी उडाएको भन्दै आपत्ति जनाएको छ।