आसियान सम्मेलनमा इरान युद्धको छाया: दक्षिण–पूर्वी एसियाली देशहरूमा ऊर्जा र खाद्य संकटको आपत्काल

 

आसियान सम्मेलनमा इरान युद्धको छाया: दक्षिण–पूर्वी एसियाली देशहरूमा ऊर्जा र खाद्य संकटको आपत्काल

सेबु, फिलिपिन्स, वैशाख २६ (दलन न्यूज) ।

दक्षिण–पूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको संगठन (ASEAN) का नेताहरूको वार्षिक शिखर सम्मेलन शुक्रबार फिलिपिन्सको सेबुमा सुरु भएको छ। सम्मेलनको मुख्य एजेन्डा ७० दिनदेखि जारी अमेरिका–इरान युद्ध र हर्मुज जलसन्धिको नाकाबन्दीका कारण यस क्षेत्रमा परेको गम्भीर आर्थिक असरमा केन्द्रित रहेको छ।

​सम्मेलनको अध्यक्षता गरिरहनुभएका फिलिपिन्सका राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियरले आसियान देशहरूलाई 'एकता र दृढता' का साथ यो संकटको सामना गर्न अपिल गर्नुभएको छ।

​युद्धको 'ब्याकलास' बाट बच्ने तीन रणनीति

​आसियान नेताहरूले युद्धको नकारात्मक प्रभाव कम गर्न 'इमर्जेन्सी कन्टिन्जेन्सी प्लान' (आकस्मिक योजना) मा छलफल गरिरहेका छन्। मुख्यतया तीनवटा विषयलाई प्राथमिकता दिइएको छ:

​१. ऊर्जा सुरक्षा (Energy Security):

हर्मुज जलसन्धि बन्द हुँदा एसियामा आउने ८० प्रतिशत कच्चा तेल र प्राकृतिक ग्यास रोकिएको छ। फिलिपिन्स, थाइल्याण्ड र भियतनाम जस्ता देशहरूमा इन्धनको मूल्य दोब्बर भएको छ। आसियानले 'क्षेत्रीय इन्धन साझेदारी' (Fuel Sharing) संयन्त्र बनाउने तयारी गरेको छ, जहाँ इन्धन बचत भएका देशले अभाव भएका देशलाई सहयोग गर्नेछन्।

​२. खाद्य आपूर्ति र मुद्रास्फीति:

इन्धनको मूल्य वृद्धिले ढुवानी खर्च बढेपछि थाइल्याण्ड, लाओस र म्यानमारमा खाद्यान्नको मूल्य आकासिएको छ। सम्मेलनमा क्षेत्रीय खाद्य भण्डारण (Food Reserve) लाई मजबुत बनाउने र कृषि उत्पादनको व्यापारलाई खुला राख्ने सहमति भएको छ।

​३. आप्रवासी कामदारको सुरक्षा:

मध्यपूर्वमा झण्डै १० लाखभन्दा बढी आसियान नागरिक (विशेषगरी फिलिपिनी र इन्डोनेसियाली) कार्यरत छन्। युद्ध क्षेत्रमा रहेका आफ्ना नागरिकको उद्धार र सुरक्षाका लागि आसियानले सामूहिक पहल गर्ने निर्णय गरेको छ।

​राजनीतिक अडान र विभाजन

​युद्धका विषयमा आसियानका सदस्य राष्ट्रहरूबीच केही मतभेद पनि देखिएका छन्:

• ​मलेसिया र इन्डोनेसिया: यी देशहरूले अमेरिका र इजरायलको सैन्य कारबाहीको कडा आलोचना गर्दै इरानको पक्षमा सहानुभूति देखाएका छन्।
• ​थाइल्याण्ड: थाई विदेशमन्त्रीले "यो युद्ध हुनै नपर्ने" भन्दै हालको युद्धविरामलाई अनिश्चितकालसम्म लम्ब्याउन माग गर्नुभएको छ।
• ​फिलिपिन्स: आयोजक राष्ट्र फिलिपिन्सले भने सन्तुलित भूमिका खेल्दै सबै पक्षलाई वार्ताको टेबुलमा आउन आग्रह गरेको छ।

​अष्ट्रेलिया र चीनको भूमिका

​सम्मेलनमा सहभागी हुन आएका अष्ट्रेलियाली र चिनियाँ प्रतिनिधिहरूले पनि इरान युद्धका कारण विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खला (Supply Chain) ध्वस्त भएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। फिलिपिन्सले ऊर्जा संकटका कारण सम्मेलनको तडकभडक घटाएर 'अस्टेरिटी' (मितव्ययिता) अपनाएको छ।