कु पथलैयामा वन विनाशको नयाँ शैली: सालका रूखलाई बिस्तारै 'विष' दिँदै मार्दै!
पथलैया सामुदायिक वनमा 'क्रूर' वन विनाश: सालका रूख ताछेर मार्दै बस्ती विस्तार, वन कार्यालय मौन
पथलैया सामुदायिक वनमा 'क्रूर' वन विनाश: सालका रूख ताछेर मार्दै बस्ती विस्तार, वन कार्यालय मौन
पथलैया (दलन न्यूज) । १४ मे, २०२६
बाराको सिमरा–पथलैया औद्योगिक कोरिडोर नजिकै रहेको पथलैया सामुदायिक वनमा सालका बहुमूल्य रूखहरूलाई क्रूर तरिकाले मारेर वन फँडानी र अतिक्रमण भइरहेको रहस्य खुलेको छ। सुकुम्बासी बस्ती विस्तार गर्ने नाममा संगठित रूपमै सालका रूखहरूको बोक्रा ताछेर (Girdling) सुकाउने र पछि ती रूख काटेर जमिन कब्जा गर्ने गरिएको भेटिएको हो।
स्थानीय बासिन्दाका अनुसार यो वन विनाशको एउटा "साइलेन्ट" तर डरलाग्दो तरिका हो, जसमा न त वन समूहले चासो देखाएको छ, न त सरकारी निकायले नै।
१. रूख मार्ने 'क्रूर' शैली: बोक्रा ताछेर सुकाइँदै
वन क्षेत्रभित्र छिर्दा सयौँको संख्यामा सालका रूखहरूको फेदभन्दा केही माथि गोलो घेरा बनाएर बोक्रा निकालिएको (ताछिएको) देखिन्छ। स्थानीयका अनुसार रूखको बोक्रा काटेपछि जराबाट पातसम्म पुग्ने पानी र पोषक तत्वको सञ्चार बन्द हुन्छ।
- ३ वर्षे योजना: "यसरी बोक्रा ताछेपछि रूख बिस्तारै सुक्न थाल्छ र करिब ३ वर्षभित्र पूर्ण रूपमा मर्छ," एक स्थानीयले दलन न्यूजलाई बताए। रूख मरेपछि त्यसलाई 'दाउरा' वा 'ढलापडा' भन्दै हटाउन सजिलो हुने र सोही ठाउँमा टहरा हालेर बस्ती बसाउने गरिएको छ।
२. सुकुम्बासी बस्तीको आवरणमा अतिक्रमण
वन मरेका स्थानहरूमा पछिल्लो समय धमाधम नयाँ टहराहरू थपिने क्रम बढेको छ। सुकुम्बासीका नाममा वन क्षेत्रभित्र नयाँ–नयाँ व्यक्तिहरू प्रवेश गर्ने र सालका रूखहरूलाई तारो बनाउने क्रम बढेपछि सामुदायिक वनको अस्तित्व नै संकटमा परेको छ। राजनीतिक आडमा यस्तो अतिक्रमण भइरहेकोले कसैले पनि बोल्न आँट नगरेको बुझिएको छ।
३. सामुदायिक वन समूह र वन कार्यालयको रहस्यमयी मौनता
वनको संरक्षण गर्ने मुख्य जिम्मेवारी पाएको पथलैया सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहका पदाधिकारीहरू यति ठूलो विनाश हुँदा पनि बेखबर जस्तै बनेका छन्।
- नियमनको अभाव: वन कार्यालयका कर्मचारीहरू नियमित गस्तीमा नआउने र सामुदायिक वनका हेरालुहरूले पनि आँखा चिम्लिदिँदा वन तस्कर र भूमि माफियाहरूलाई सजिलो भएको छ।
- प्रश्न: वर्षौँदेखि रूखहरू ताछिएर मरिहँदा पनि वन कार्यालयले किन कुनै छानबिन वा कारबाही अगाडि बढाएन भन्ने प्रश्न अहिले गम्भीर बनेको छ।
४. वातावरणीय संकट
पथलैया क्षेत्र जैविक मार्ग (Biological Corridor) को रूपमा समेत चिनिन्छ। यहाँको वन विनाशले वन्यजन्तुको आवतजावतमा असर पुग्नुका साथै चुरे क्षेत्रको संरक्षणमा समेत चुनौती थपिएको छ। सालका पुराना रूखहरू यसरी मासिनुले भविष्यमा प्राकृतिक विपत्तिको जोखिम समेत बढाएको वातावरणविद्हरू बताउँछन्।
No comments:
Post a Comment