हर्मुजमा तेल ट्याङ्करको ‘अनोखो जुगाड’: इरानलाई छक्याउन ट्र्याकर बन्द गरी अन्धकारमै विशाल जहाजको यात्रा, विश्व बजारमा नयाँ हलचल

 

हर्मुजमा तेल ट्याङ्करको ‘अनोखो जुगाड’: इरानलाई छक्याउन ट्र्याकर बन्द गरी अन्धकारमै विशाल जहाजको यात्रा, विश्व बजारमा नयाँ हलचल

हर्मुजमा तेल ट्याङ्करको ‘अनोखो जुगाड’: इरानलाई छक्याउन ट्र्याकर बन्द गरी अन्धकारमै विशाल जहाजको यात्रा, विश्व बजारमा नयाँ हलचल

​तेहरान/दुबई (दलन न्यूज) ।

पश्चिम एसिया (मध्यपूर्व) मा बढ्दो तनाव र इरानको धम्कीका बीच समुद्रमा एउटा अनौठो र जोखिमपूर्ण दृश्य देखिएको छ। विश्वको सबैभन्दा संवेदनशील जलमार्ग हर्मुज जलसन्धि (Strait of Hormuz) पार गर्न विशाल तेल ट्याङ्करहरूले इरान र अन्तर्राष्ट्रिय निगरानीलाई छक्याउन नयाँ ‘जुगाड’ अपनाउन थालेका छन्।

​पछिल्ला केही दिनमा तीनवटा अत्यन्तै ठूला कच्चा तेल बोक्ने ट्याङ्करहरू (VLCC) हर्मुज जलसन्धिबाट पार भए, तर रोचक कुरा के छ भने तीमध्ये कसैले पनि आफ्नो ट्र्याकर (AIS - Automatic Identification System) अन गरेका थिएनन्।

​१. के हो ‘गोस्ट मोड’ (Ghost Mode) यात्रा?

​अन्तर्राष्ट्रिय नियम अनुसार हरेक व्यापारिक जहाजले आफ्नो लोकेसन, गति र पहिचान खुलाउन AIS ट्र्याकर अन राख्नुपर्छ। तर, इरानले जलसन्धि बन्द गर्ने र जहाजहरू नियन्त्रणमा लिने चेतावनी दिएपछि ट्याङ्करहरूले ‘अन्धकार’ मै यात्रा गर्ने निर्णय गरेका हुन्। राडारमा नदेखिने गरी ट्र्याकर बन्द गरेर हिँड्नुलाई समुद्री भाषामा ‘गोइङ डार्क’ वा ‘गोस्ट मोड’ भनिन्छ।

​२. इरानलाई चकमा दिने रणनीति

​इरानले हर्मुज जलसन्धिमा आफ्नो कडा निगरानी राखेको छ। अमेरिकी वा इजरायली सम्बन्ध भएका जहाजहरूलाई इरानी क्रान्तिकारी गार्ड्स (IRGC) ले रोक्ने वा कब्जा गर्ने डरका कारण ट्याङ्करहरूले यो जोखिमपूर्ण बाटो रोजेका हुन्। ट्र्याकर बन्द गर्दा इरानको तटीय राडारले जहाजको वास्तविक पहिचान र गन्तव्य ठम्याउन कठिन हुने प्राविधिकहरूको बुझाइ छ।

​३. तेल संकट र ढुवानीको दबाब

​विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य ९६ डलर पुग्ने प्रक्षेपण भइरहँदा तेल आपूर्ति सुचारु राख्न कम्पनीहरूमाथि ठूलो दबाब छ। हर्मुज जलसन्धिबाट मात्रै विश्वको २० प्रतिशत तेल ढुवानी हुने भएकाले यो मार्ग बन्द भए विश्व अर्थतन्त्र ठप्प हुन सक्छ। त्यसैले, बीमा प्रिमियम र जोखिम बढे पनि ट्याङ्करहरूले ‘जुगाड’ गरेरै भए पनि तेल ओसारपसार गरिरहेका छन्।

​४. सम्भावित जोखिम

​ट्र्याकर बन्द गरेर हिँड्नु अत्यन्तै जोखिमपूर्ण मानिन्छ। यसले गर्दा:

• ​साँघुरो जलमार्गमा अन्य जहाजहरूसँग ठोक्किने (Collision) डर हुन्छ।
• ​समुद्री दुर्घटना भएमा उद्धार टोलीलाई जहाजको लोकेसन पत्ता लगाउन गाह्रो हुन्छ।
• ​अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री कानुनको उल्लंघन हुने हुँदा भविष्यमा कानुनी कारबाहीको जोखिम रहन्छ।

​५. विश्व शक्तिहरूको प्रतिक्रिया

​अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रहरूले यस क्षेत्रमा आफ्ना युद्धपोतहरू परिचालन गरे पनि निजी ट्याङ्करहरूले आफ्नै सुरक्षाका लागि यस्ता उपाय अपनाउनुले मध्यपूर्वको अवस्था कति भयावह छ भन्ने प्रस्ट पार्छ।