कम्बोडिया–थाइल्याण्ड सीमामा 'नाजुक' युद्धविराम: विस्थापित ९८ हजार नागरिक अझै घर फर्कन सकेनन्
नोम पेन्ह, वैशाख २६ शनिबार (दलन न्यूज) ।
कम्बोडिया र थाइल्याण्डबीचको विवादित सीमा क्षेत्रमा झण्डै पाँच महिनादेखि युद्धविराम जारी रहे पनि हजारौँ विस्थापित कम्बोडियाली नागरिकहरूको जीवन अझै सामान्य हुन सकेको छैन। सन् २०२५ को डिसेम्बर २७ मा भएको युद्धविरामपछि ठूलो संख्यामा मानिसहरू घर फर्किए पनि करिब ९८ हजार नागरिक अझै पनि अस्थायी शिविर र आश्रयस्थलमा कष्टकर जीवन बिताउन बाध्य छन्।
सेबु (फिलिपिन्स) मा हालै सम्पन्न आसियान (ASEAN) बैठकका क्रममा दुवै देशका नेताहरूले शान्तिप्रति प्रतिबद्धता जनाए पनि सीमामा तैनाथ सेना र बारम्बार हुने सानातिना झडपले त्रास कायमै राखेको छ।
१. विस्थापित नागरिकको मानवीय सङ्कट
विश्व बैंक र मानवीय सहायता निकायहरूका अनुसार सीमा क्षेत्रका बासिन्दाहरूले अहिले बहुआयामिक समस्या भोगिरहेका छन्:
- क्षतिग्रस्त घर र पूर्वाधार: युद्धका क्रममा भएका हवाई हमला र गोलाबारीले धेरैको घर, विद्यालय र स्वास्थ्य चौकीहरू ध्वस्त भएका छन्। घर फर्किन चाहनेहरूसँग पनि बस्ने सुरक्षित ठाउँ छैन।
- शिक्षा र स्वास्थ्यमा अवरोध: विस्थापित शिविरहरूमा रहेका करिब ३१ हजार बालबालिकाहरू विद्यालय जानबाट वञ्चित छन्। शिविरहरूमा बढ्दो भीडका कारण सरुवा रोगको जोखिम बढेको छ।
- खाद्य असुरक्षा: खेतीपाती गर्ने समयमा विस्थापित हुनुपरेका कारण स्थानीय किसानहरूले बाली लगाउन पाएका छैनन्, जसले गर्दा आगामी महिनाहरूमा भोकमरीको खतरा देखिएको छ।
२. कूटनीतिक प्रयास र सेबु वार्ता
मे ७, २०२६ (हिजो) फिलिपिन्समा कम्बोडियाका प्रधानमन्त्री हुन मानेट र थाइल्याण्डका नवनिर्वाचित प्रधानमन्त्री अनुतिन चर्नविराकुलबीच दुर्लभ भेटवार्ता भएको छ।
- विश्वासको वातावरण: दुवै नेताले 'विश्वास अभिवृद्धि गर्ने' (Trust-building measures) र द्वन्द्वलाई थप बढ्न नदिने सहमति गरेका छन्।
- थाइल्याण्डको निर्वाचनको प्रभाव: फेब्रुअरीमा भएको निर्वाचनबाट राष्ट्रवादी लहरका बीच सत्तामा आएका अनुतिनले "अब पछाडि होइन, अगाडि हेर्ने समय आएको" भन्दै शान्तिको पक्षमा उभिने बताएका छन्।
३. द्वन्द्वको चुरो र आगामी चुनौती
यो विवाद सन् १९०७ को औपनिवेशिक कालको नक्सा र प्रिह विहियर (Preah Vihear) मन्दिर आसपासको ८१७ किलोमिटर सीमा रेखासँग जोडिएको छ।
- अझै सेना फिर्ता भएन: युद्धविराम भए पनि दुवै देशले सीमाबाट आफ्ना ठूला सैन्य दस्ताहरू फिर्ता गरेका छैनन्।
- आसियानको भूमिका: मलेसिया र फिलिपिन्सले सीमामा आसियानको 'निरीक्षण टोली' (Monitoring Mission) पठाउन प्रस्ताव गरेका छन्, जसमा थाइल्याण्ड अझै पूर्ण रूपमा सहमत भइसकेको छैन।
निष्कर्ष
नेताहरूले शान्तिको भाषण गरे पनि सीमामा रहेका आम नागरिकहरू भने अझै पनि 'कुन बेला फेरी गोलाबारी सुरु हुने हो' भन्ने त्रासमा छन्। कम्बोडियाका ९८ हजार विस्थापितका लागि यो युद्धविराम केवल कागजमा सीमित छ, व्यवहारमा उनीहरूको जीवन अझै पाल र अस्थायी त्रिपालमुनि नै छ।
No comments:
Post a Comment