हर्मुजमा इरानको ‘अदृश्य गार्ड’: अमेरिकालाई छक्याउन साना पनडुब्बी (Mini Submarines) परिचालन, युद्धको ७४औँ दिनमा थपियो नयाँ चुनौती

 

हर्मुजमा इरानको ‘अदृश्य गार्ड’: अमेरिकालाई छक्याउन साना पनडुब्बी (Mini Submarines) परिचालन, युद्धको ७४औँ दिनमा थपियो नयाँ चुनौती

हर्मुजमा इरानको ‘अदृश्य गार्ड’: अमेरिकालाई छक्याउन साना पनडुब्बी (Mini Submarines) परिचालन, युद्धको ७४औँ दिनमा थपियो नयाँ चुनौती

​तेहरान/वासिङ्टन (दलन न्यूज) ।

अमेरिका र इरानबीचको शान्ति वार्ता भाँडिएसँगै इरानले विश्वकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण जलमार्ग हर्मुज जलसन्धि (Strait of Hormuz) मा आफ्नो नियन्त्रण अझ कसिलो बनाउन ‘अदृश्य गार्ड’ (Invisible Guardian) परिचालन गरेको छ। इरानको सरकारी समाचार एजेन्सी तासनिमका अनुसार, इरानी नौसेनाले स-साना तर घातक गदिर-क्लास (Ghadir-class) का मिनी पनडुब्बीहरूलाई युद्धस्तरमा तैनाथ गरेको हो।

​१. किन भनियो ‘अदृश्य गार्ड’?

​यी साना पनडुब्बीहरूलाई विशेष गरी हर्मुज जलसन्धि जस्तो साँघुरो र उथले (Shallow Water) समुद्रमा लुकेर आक्रमण गर्नका लागि डिजाइन गरिएको छ।

• ​राडारमा देखिन कठिन: आकारमा सानो हुने भएकाले यस्ता पनडुब्बीलाई ठूला युद्धपोतका राडार र सोनारले सजिलै पत्ता लगाउन सक्दैनन्।
• ​घातक हतियार: प्रत्येक पनडुब्बीमा १० जनाभन्दा कम चालक दल हुन्छन्, तर यसले दुईवटा टर्पिडो वा दुईवटा चिनियाँ प्रविधिको C-704 एन्टि-शिप क्रुज मिसाइल बोक्न सक्छ।
• ​रणनीतिक उद्देश्य: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले 'प्रोजेक्ट फ्रिडम' मार्फत अमेरिकी सेनाले व्यापारिक जहाजलाई एस्कर्ट गर्ने तयारी गरेपछि इरानले त्यसको काउन्टरमा यी 'अदृश्य' शिकारीहरू उतारेको हो।

​२. शान्ति प्रस्ताव ‘कचरा’ भएको ट्रम्पको टिप्पणी

​इरानले पाकिस्तानी मध्यस्थकर्तामार्फत पठाएको १० बुँदे शान्ति प्रस्तावलाई ट्रम्पले ‘कचरा’ (Garbage) भन्दै खारेज गरिदिएका छन्।

• ​ट्रम्पको अडान: "मैले त्यो प्रस्ताव पूरै पढिनँ पनि, यो पूर्ण रूपमा अस्विकार्य छ। इरानले खेल खेलिरहेको छ।"
• ​इरानको अडान: इरानले हर्मुज जलसन्धिमा आफ्नो सार्वभौमसत्ता स्विकार्नुपर्ने, नाकाबन्दी हटाउनुपर्ने र युद्धको क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने सर्त राखेको छ, जसलाई अमेरिका र इजरायलले ठाडै अस्विकार गरेका छन्।

​३. ‘लाइफ सपोर्ट’ मा युद्धविराम

​गत वैशाख २५ (अप्रिल ७) देखि लागू भएको आंशिक युद्धविराम अहिले ‘लाइफ सपोर्ट’ मा रहेको ट्रम्पले बताउनुभएको छ। "डाक्टरले बिरामीलाई बाँच्ने सम्भावना १ प्रतिशत मात्र छ भने जस्तै अहिलेको युद्धविरामको अवस्था छ," ट्रम्पले भन्नुभयो। हर्मुज जलसन्धि पूर्ण रूपमा नखुलेसम्म र इरानले आफ्नो संवर्द्धित युरेनियम नष्ट नगरेसम्म अमेरिकाले पुनः बमबारी सुरु गर्ने संकेत दिएको छ।

​४. प्राविधिक कमजोरीको चर्चा

​अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार इरानका यी मिनी पनडुब्बीहरू आधुनिक पनडुब्बीको तुलनामा बढी आवाज निकाल्ने (Noisy) प्रकृतिका छन्। साथै, यिनका चालक दलसँग वास्तविक युद्धको अनुभव कम रहेको र मर्मतसम्भारमा समेत समस्या रहेको ब्लुमबर्गले उल्लेख गरेको छ। यद्यपि, साँघुरो जलमार्गमा यस्ता साना डुङ्गा वा पनडुब्बीहरूले ठूला जहाजका लागि 'सुसाइड अट्याक' वा 'सरप्राइज अट्याक' मार्फत ठूलो क्षति पुर्‍याउन सक्छन्।

​५. विश्व बजारमा प्रभाव

​हर्मुज जलसन्धिमा बढ्दो सैन्य गतिविधिले गर्दा तेल र ग्यास ढुवानी गर्ने कम्पनीहरू त्रसित बनेका छन्। केही कतारी ग्यास ट्याङ्करहरू जलसन्धिको मुखबाटै फर्किएका छन् भने कतिपयले ट्र्याकर बन्द गरेर लुकिछिपी यात्रा गरिरहेका छन्। यसले गर्दा विश्व बजारमा ऊर्जाको मूल्यमा फेरि उछाल आउने निश्चित देखिएको छ।