अमेरिका र इरानबीच ऐतिहासिक १४ बुँदे सम्झौताको ड्राफ्ट सार्वजनिक: २४ अर्ब डलर फिर्ता हुने, युद्धविरामको तयारी

 

पश्चिम एसियामा शान्तिको नयाँ संकेत

Dalan News Bureau

​महीनौँदेखि जारी अमेरिका-इरान युद्ध र पश्चिम एसियाको चरम तनावका बीच एउटा सुखद र ऐतिहासिक समाचार बाहिर आएको छ। इरानको सरकारी सञ्चार माध्यम 'मेहर न्यूज एजेन्सी' का अनुसार अमेरिका र इरानबीच युद्ध अन्त्यका लागि एउटा १४ बुँदे सम्झौताको मस्यौदा (Draft MoU) तयार भएको छ। यद्यपि दुवै देशले यसको आधिकारिक पुष्टि गर्न भने बाँकी छ। यदि यो सम्झौताले अन्तिम रूप पाएमा यसले विश्व राजनीति, कच्चा तेलको बजार र विश्व अर्थतन्त्रमा निकै ठूलो र सकारात्मक परिवर्तन ल्याउनेछ।

​सम्झौताको मस्यौदाका १४ मुख्य बुँदाहरू:

​सार्वजनिक भएको ड्राफ्ट अनुसार दुई देशबीच भएका प्रमुख सहमति र प्रस्तावहरू यसप्रकार छन्:

​१. पूर्ण युद्धविराम: सबै मोर्चाहरूमा तत्काल र स्थायी रूपमा युद्ध अन्त्य गरिनेछ, जसमा लेबनानलाई पनि समेटिएको छ।

२. आन्तरिक मामिलामा अहस्तक्षेप: अमेरिकाले इरानको आन्तरिक मामिलामा दखल नदिने र उसको सार्वभौमिकताको सम्मान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

३. समुद्री नाकाबन्दीको अन्त्य: ३० दिनभित्र इरानमाथि लगाइएको नौसैनिक नाकाबन्दी पूर्ण रूपमा हटाइनेछ।

४. अमेरिकी सेना फिर्ता: इरानको आसपासका क्षेत्रमा तैनाथ गरिएका अमेरिकी सैनिकहरूलाई फिर्ता बोलाइनेछ।

५. हर्मुज जलडमरू (Strait of Hormuz) खुल्ने: विश्वको प्रमुख तेल मार्ग ३० दिनभित्र इरानको निगरानीमा पुनः सञ्चालनमा आउनेछ।

६. तेल प्रतिबन्धमा राहत: इरानी तेल, पेट्रोकेमिकल र डेरिभेटिभ उत्पादनहरूको बिक्रीमा लागेको प्रतिबन्ध फुकुवा हुनेछ।

७. ३०० अर्ब डलरको प्याकेज: युद्ध र प्रतिबन्धबाट थला परेको इरानको पुनर्निर्माणका लागि अमेरिका र उसका सहयोगीहरूले ३०० अर्ब डलरको योजना पेश गर्नेछन्।

८. ६० दिने वार्ता अवधि: आणविक मुद्दा र प्रतिबन्धहरू पूर्ण रूपमा हटाउन ६० दिनसम्म अन्तिम चरणको वार्ता हुनेछ।

९. परमाणु हतियार नबनाउने: इरानले आणविक अप्रसार सन्धि (NPT) अन्तर्गत आफूले परमाणु हतियार विकास नगर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्‍याएको छ।

१०. नयाँ प्रतिबन्धमा रोक: ६० दिने वार्ता अवधिभर अमेरिकाले इरानमाथि कुनै नयाँ प्रतिबन्ध लगाउने छैन र सैन्य उपस्थिति बढाउने छैन।

११. इरानको २४ अर्ब डलर फिर्ता: अमेरिकाले रोक्का गरेर राखेको इरानको २४ अर्ब डलर रकम वार्ता प्रक्रियाका दौरान फुकुवा गरी फिर्ता गर्नेछ।

१२. अनुगमन संयन्त्र: सम्झौताको पालना भए-नभएको रेखदेख गर्न एउता विशेष अनुगमन संयन्त्र बनाइनेछ।

१३. संयुक्त राष्ट्रसंघको स्वीकृति: अन्तिम सम्झौतालाई अन्तर्राष्ट्रिय वैधानिकता दिन संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषदको प्रस्तावमार्फत पारित गरिनेछ।

१४. मिसाइल कार्यक्रम वार्ता बाहिर: इरानको मिसाइल कार्यक्रम र क्षेत्रीय प्रतिरोधी समूहहरूलाई गरिने समर्थनको विषयलाई यो वार्ताको एजेन्डाभन्दा पूर्ण रूपमा बाहिर राखिएको छ।

​विश्व बजारमा पर्ने प्रभाव

​यो सम्झौताको खबर बाहिरिएसँगै विश्वभर उत्साह छाएको छ। यस सम्झौताले पूर्णता पाएमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य घट्ने, विश्व शेयर बजारमा तेजी आउने र ऊर्जा आपूर्ति थप सुरक्षित हुने विश्वास गरिएको छ।